Winkelmand

Back to top

Angst

Praktijk-L / Geen categorie  / Angst

Angst

Mensen kunnen zich niet ontwikkelen zonder angst. Ieder mens heeft weleens last van angstgevoelens en angst zorgt dan ook voor het kunnen beoordelen (van jezelf) en het verantwoording nemen voor je daden, het creëert bewustzijn en kennis. Schuld en schaamte zijn gericht op het verleden, pijn speelt zich af in het heden en angst ontstaat voornamelijk vanuit een focus op de toekomst.

 

Angst kan ontstaan bij periodes van verandering, wanneer bekende strategieën niet meer weer en in nieuwe of onbekende situaties. Het ingaan van een nieuwe levensfase gaat vaak gepaard met angst, of juist het verlies van iets waar je altijd op bouwde. Voorbeelden hiervan zijn; uit huis gaan, voor het eerst naar school gaan, het verlies van een partner, een scheiding, enz.

 

Angst kan ook ontstaan als er een bedreiging dreigt op te treden op je lichamelijke of psychische integriteit. Dat klinkt ingewikkelder dan het is. Wanneer je bijvoorbeeld ziet dat er een storm aankomt, je ziet de bliksem en hoort de donder en bent bang dat je misschien geraakt zal worden; is dat een dreiging van je fysieke integriteit. Maar ook als je bijvoorbeeld vreemde klachten hebt, ziet dat er iets vreemds aan de hand is met je lichaam en denkt dat je ziek bent. Een voorbeeld van psychische integriteit kan zijn dat een kind iets gedaan heeft wat niet mag en bang is voor de consequenties. Angst kan gezien worden als uitdaging.

 

Door het overwinnen van angst ontwikkel je moedskrachten. Je oefent dan als het ware om de regie te houden over de uit de ziel en het lichaam afkomstige reacties. In veel culturen ging het opgroeien en dan voornamelijk het volwassen worden van jongens, gepaard met rituelen waarbij hun moed op de proef werd gesteld. Dit gebeurde juist om hun moed te trainen en bijvoorbeeld om rustig te kunnen blijven in levensbedreigende situaties tijdens de strijd. Nu wordt dat meer gedaan door alleen de wereld in te trekken, in een andere cultuur gaan werken of als daar geen mogelijkheid toe is extreme sporten zoeken, bungeejumpen – of denk bijvoorbeeld aan achtbanen –  of crimineel gedrag vertonen.

 

Sommige mensen zijn erg gevoelig voor angst, anderen hebben het juist te weinig en zien geen gevaar. Of angst ernstig is, hangt of hoe iemand er mee omgaat. Als je de confrontatie met de angst uit de weg gaat, leidt dat niet tot het ontwikkelen van moed, maar tot het toenemen van de angst en eventuele angststoornissen waarbij gevoelens van angst constant aanwezig zijn zonder reële oorzaak.

 

Angst & Lichaam

Iemand met een angststoornis leeft in een constante toestand van een grote alertheid om te zien of er ergens gevaar dreigt. Iemand is schrikachtig en overmatig nerveus. Hij beleeft een chronisch gevoel van onbestemde dreiging. Hierdoor wordt het lichaam verstoord. Slapen en verteren (van voedsel en ervaringen) gaat moeilijker, iemand heeft minder zin in seks en is constant moe.

 

Het lichaam heeft een hele reeks aan reacties op angst; – gevoelens van ademnood of verstikking, – hyperventilatie, – hartkloppingen, – bleek worden, – gevoel flauw te zullen vallen, – duizeligheid, – oorsuizen, – hoge bloeddruk, – overprikkelbaarheid, – nervositeit, – snel schrikken, – trillen, – kippenvel, – droge mond, – kramp in je buik, – diarree, – veel plassen, – overmatig transpireren, – bewegingsdrang, – trappelen, – onrustig, – spierpijn doordat de spieren steeds overmatig verkrampt zijn, – verlamd gevoel, – niet meer in staat zijn te kunnen bewegen (na het slapen).

 

Angst & Geest

Bij een grote mate van angst worden de gedachten beheerst door hetgeen waar iemand bang voor is. Iemand kan zich niet meer concentreren of relativeren. Een natuurlijke reactie op angst is vluchten, vechten of bevriezen. Iemand kan daar normaal gesproken uit kiezen, maar bij overmatige angst neemt het instinct het over en handelt iemand niet vanuit eigen beweging, maar gewoon omdat het gebeurd. Bij fobieën is vluchtgedrag te zien, bij PTTS (Post Traumatisch Stress Syndroom) is bevriezing te zien. Het vechten is bij angststoornissen nauwelijks terug te zien, omdat er juist de confrontaties met angst vermeden worden.

 

Bij angststoornissen treden er herhaaldelijk angstreacties op die niet op de situatie van toepassing zijn. Het wordt een gewoonte om angstig te zijn; of er nu een gevaarlijke situatie is of niet, je blijft dezelfde angstreactie vertonen. Iemand kan goed weten dat de angst irreëel is, maar door onbewuste mechanismen treedt de angst toch weer op. Vermijden van situaties waarin het voorkomt is wat er vaak gebeurd, maar dat werkt averechts. Het vermijden gebeurd vaak door het terugtrekken uit de wereld, niet meer alleen op straat gaan of in het sociale leven treden, een beschermer zoeken of overmatige controle uitoefenen.

 

Bij het vermijden van situaties waarin iemand zich angstig voelt trekt iemand zich steeds verder terug uit de wereld. Het vermijden van de situaties die eng zijn wordt een levensopgave. Hierdoor raakt iemand uiteindelijk in een isolement. Er zijn ook situaties die niet te vermijden zijn, waardoor iemand met een angststoornis zich alleen nog thuis of helemaal nergens meer zich veilig genoeg voelt om goed te kunnen functioneren.

 

Het zoeken van een beschermer gebeurd vaak doormiddel van het vinden van een partner die als beschermer gezien wordt. Het kan ook een kind zijn of de eigen vader of moeder. Van deze beschermer wordt dan veiligheid, troost en bescherming van en tegen de boze buitenwereld geëist, wat leidt tot een grote inperking van de autonomie van beiden. De angstige durft niets meer zonder de beschermer en de beschermer kan niets meer doen, omdat de angstige niets meer zonder hem of haar durft. Er ontstaat een patroon waarbij constant aandacht en liefde wordt gevraagd en gegeven, terwijl de onderliggende frustraties en boosheid niet uitgesproken kan worden.

 

Een andere manier om met angst om te gaan is om jezelf een rigide levensstijl aan te passen, om het onvoorspelbare zo ver mogelijk buiten beeld te houden. Ze gaan met kwetsbaarheid en onzekerheid om door een overmatige controle naar partner en kinderen te handhaven en over beschermend gedrag naar hen te vertonen. Er zijn vele verschillende vormen van angststoornissen en fobieën, maar hier is in latere blogs meer over te lezen.

 

Gebaseerd op het boek van A. Rümke ‘Verkenningen in de psychiatrie’.

 

angst

No Comments

Leave a Reply